Instrumentalizacja migracji jako wyzwanie dla bezpieczeństwa granic Unii Europejskiej – przypadek Litwy

Abstrakt

W 2021 roku instrumentalizacja migracji stała się jednym z istotnych wyzwań bezpieczeństwa dla trzech państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), czyli Litwy, Polski oraz Łotwy. Zjawisko to zyskało szczególne znaczenie, w momencie gdy zostało uznane za zagrożenie hybrydowe mające na celu destabilizację wschodniej granicy NATO i UE. Instrumentalizacja przepływów ludności, rozumiana jako kierowanie ruchów migracyjnych na terytorium wybranych państw, stała się formą presji politycznej, zmuszając państwa człon-kowskie do pilnych działań w zakresie ochrony granic oraz koordynacji odpowiedzi na wyzwania humanitarne i bezpieczeństwa. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie problematyki instrumentalizacji migracji jako narzędzia wywierania presji politycznej, a także wpływu tego zjawiska na bezpieczeństwo granic Unii Euro-pejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem przypadku Litwy. Niniejsza analiza koncentruje się na wykorzysta-niu migracji w kontekście międzynarodowym oraz na konsekwencjach tego zjawiska dla państw członkow-skich UE. W ramach badań przeanalizowano sytuację na granicy litewsko-białoruskiej oraz środki podjęte przez Litwę w celu ochrony granicy i zapewnienia bezpieczeństwa własnym obywatelom. Dalsza część pracy poświęcona została ocenie skuteczności działań tego państwa w świetle przestrzegania prawa międzynarodo-wego oraz standardów humanitarnych. W badaniu zastosowano triangulację metodologiczną polegającą na po-łączeniu metody dogmatyczno-prawnej, metody porównawczej oraz desk research. Dane wykorzystane w ana-lizie pochodziły z licznych ośrodków analitycznych specjalizujących się w tematyce Europy Środkowo-Wschodniej, w tym z Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW), Instytutu Europy Środkowej (IEŚW) oraz Pol-skiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM). Analiza przykładu Litwy umożliwiła aktualną diagnozę sytuacji związanej z działaniami państw członkowskich UE w zakresie zwalczania instrumentalizacji migracji, a także uzupełnieniem dotychczasowych wyników badań.