The last conscription, or the attitude of the professional staff of the Polish People’s Army towards the alumni of the Major Seminaries of the Clergy doing basic military service during the communist period in the late 1970s. Outline of issues
DOI:
https://doi.org/10.34739/Keywords:
People's Army of Poland, officers, clericsAbstract
This article is an attempt to analyse the attitude of professional staff towards alumni doing basic
military service during the communist period in the late 1970s. It describes the hardships of soldier’s life, the application of military regulations, which in the case of seminarians were exceptionally strict. At the same time, it presents the methods that were used against the alumni in order to lead them to withdraw from the seminary. Above all, the author presents the massive propaganda conducted mainly by political officers of the Polish People’s Army directed against the Catholic Church in Poland. At the same time, he presents the involvement in this process of the commanding staff, whose methods of dealing with the alumni may have led to a weakening of the authority of the army in society.
Downloads
References
Archival sources
Central Military Archives – Military Historical Office
Ministry of Defence, General Political Board of the Polish Army
Ref. 380/92/1994, 266/91/99
Legal acts
Dz.U. 1950, No. 6, item 46, Act of 4 II 1950 on Universal Military Obligation.
Dz.U. 1959, no. 14, item 75, Act of 30 I 1959 on Universal Military Obligation.
Literature
Brzyski K., Sutanna i mundur. Zapiski alumna wyrwanego z Seminarium Przemyskiego w latach 1967-1969, Rzeszów 2023.
Ceglarek M., Generalny Dziekanat Wojska Polskiego (1945-1989) aspekt historyczno-prawny, „Studia Sandomierskie” 2011, no. 2 (18).
Chorązki M., Romanski-Cebula S., Służba wojskowa kleryków – żołnierzy jednostki wojskowej 4446 w Brzegu w świetle relacji kapłanów z diecezji krakowskiej i wrocławskiej (analiza pamięci świadków – wybrane aspekty), „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej” 2020, R. 10.
Czwołek A., Służba wojskowa alumnów w PRL (na przykładzie 54. Szkolnego Batalionu Ratownictwa Terenowego w Bartoszycach), „Klio” 2011, vol. 18, no. 3.
Dudek A., Gryz R., Komuniści i Kościół w Polsce (1945-1989), Kraków 2006.
Gabański S., Well! Zapiski kleryka-żołnierza (1965-1967), introduction and ed. J. Marecki, Krakow 2013.
Hare J., Mundur zamiast sutanny, Kraków 2019.
Janowski J., Alumni-Soldiers. Elements of seminary formation in the consciousness of alumni-soldiers based on the analysis of personal documents, Świdnica 2007.
Jarosz D., Miernik G., Conscription, conscription 'Prussian discipline', desertions. Introduction to research on the social history of military service in Stalinist Poland (1950-1955), “Poland 1944/45-1989. Studies and Materials” 2018, XVI.
Kaczmarska P., Generalny Dziekanat Wojska Polskiego w latach 1945-1964, „Rocznik Archiwalno-Historyczny Centralnego Archiwum Wojskowego” 2010, no. 3.
Kajetanowicz J., Polskie wojska lądowe w latach 1945-1960. Skład bojowy, struktury organizacyjne, uzbrojenie, Toruń 2005.
Kałuża K., Baczność kocie! Czyli o tym jak to w wojsku bywało, Brzezia Łąka 2020.
Kazmierska K., Pałka J., Żołnierze Ludowego Wojska Polskiego. Oral histories, Łódź 2018.
Komorowski K., Methodological reflection for the study of the LWP, “Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2011, 12 (63)/1.
Komorowski K., Problemy badawcze Siły Zbrojnych RP-PRL, [in:] Wojsko w Polsce „Ludowej”. Studia i materiały IPN, ed. R. Klementowski, J. Nowosielska-Sobel, P. Piotrowski, G. Strauchold, Wrocław 2014.
Kowalski L., Generałowie, Warsaw 1992.
Kowalski L., Jaruzelski. Generał ze skazą. Biografia wojskowa generała armii Wojciecha Jaruzelskiego, Poznań 2012.
Kozerawski D., Wyższe szkolnictwo wojskowe w Polsce w latach 1947-1967, Warsaw 2005.
Kuropieska J., Back in Service, Warsaw 1984.
Kuropieska J., From October to March, Warsaw 1994.
Kuropieska J., Unforeseen Adventures, Krakow 1988.
Kuropieska J., Wspomnienia z lat 1956-1968, cz. 2: Od października do marca w siłach zbrojnych (Memories from 1956-1968, part 2: From October to March in the armed forces), Polska Warsaw 1994.
Larysz P., Służba wojskowa alumnów Śląskiego Seminarium Duchownego w latach 1959-1978, Katowice 2009.
Lesiński A., Służba wojskowa kleryków w PRL 1959-1980, Olsztyn 2010.
Lesiński A., Wojskowa służba alumnów w PRL, „Czasy Nowożytne” 1999, vol. VI.
Leszkowicz T., Spadkobiercy Mieszka, Kościuszko i Świerczewskiego. Ludowe Wojsko Polskie jako instytucja polityki pamięci historycznej, Warsaw 2022.
Mundur i sutanna, ed. S. Pawłowski, Theological Institute of the Missionary Fathers, Krakow 1998.
Myszor J., Służba wojskowa alumnów Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie w latach 1959-1979, [in:] Wojskowa służba śląskich duchownych w latach 1918-1980, ed. Z. Kapała, J. Myszor, Katowice 1999.
Nalepa E. J., Officers of the Soviet Army in the Polish Army 1943-1968, Warsaw 1995.
Pałka J., Polskie wojska operacyjne w Układzie Warszawskim, Warsaw 2022.
Piontek P., Wesołowski M., Generalny Dziekanat Wojska Polskiego w latach 1945-1989, Warsaw 2006.
Piotrowski P., Służba wojskowa jako forma represji politycznej w Ludowym Wojsku Polskim (Military Service as a Form of Political Repression in the People's Polish Army), [in:] Inteligentna forma internowania. Exercises and Appointments to the People's Army of Poland as a Form of Repression after 13 December 1981, ed. G. Majchrzak, Warsaw 2016.
Piotrowski P., Służba wojskowa kleryków na przykładzie 56. Batalionu Ratownictwa Terenowego w Brzegu (1966-1980) [in:] Represje wobec Kościoła katolickiego na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie 1945-1989, ed. S.A. Bogaczewicz, S. Krzyżanowska, Wrocław 2004 (series “Studies and Materials”, vol. 4).
Pióro T., Armia ze skazą. W Wojsku Polskim 1945-1968 (memoirs and reflections), Warsaw 1994.
Ruszar J.M., Red Spiders. Dziennik żołnierza LWP, ed. schol. K. Dworaczek, J. Jędrysiak, Warsaw 2017.
Setlak A., Służba wojskowa w PRL i jej ocena w wypowiedziach alumnów i kapłanów rezerwistów. A historical and sociological study on the example of Bartoszyce, Olsztyn 1995.
Stefaniak E., Byłem oficerem politycznym LWP, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007.
The Military in "People's" Poland. Studies and materials of the IPN, ed. R. Klementowski, J. Nowosielska-Sobel, P. Piotrowski, G. Strauchold, Wrocław 2014.
Tomaszewski J., Sowietyzacja Wojska Polskiego w latach 1943- 1956, Wrocław 2012.
Internet
https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/alumn;4007552.html [accessed 15.06.2024].
https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/82063,Jerzy-Popieluszko-kleryk-i-zolnierz.html [accessed 5.06.2024].
https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/patenty-oficerskie-dla-ksiezy-3 [accessed 5.06.2024].
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Authors
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
