Rola fizjoterapii w procesie inkluzji społecznej osób z ograniczeniami sprawności funkcjonalnej
DOI:
https://doi.org/10.34739/Słowa kluczowe:
fizjoterapia, uczestnictwo społeczne, sprawność funkcjonalna, jakość życia, inkluzja społeczna , samodzielnośćAbstrakt
Współczesne podejście do niepełnosprawności oraz ograniczeń sprawności funkcjonalnej coraz częściej akcentuje znaczenie pełnego uczestnictwa człowieka w życiu społecznym. W tym kontekście ważności nabiera fizjoterapia, której rola wykracza poza tradycyjnie rozumiane usprawnianie funkcji organizmu. Celem artykułu jest ukazanie znaczenia fizjoterapii w procesie inkluzji społecznej osób z ograniczeniami sprawności funkcjonalnej. W opracowaniu przedstawiono zależności pomiędzy sprawnością funkcjonalną, samodzielnością oraz możliwościami uczestnictwa społecznego. Omówiono znaczenie fizjoterapii w zwiększaniu samodzielności funkcjonalnej, wspieraniu aktywności społecznej oraz poprawie jakości życia osób doświadczających ograniczeń zdrowotnych. Zwrócono również uwagę na znaczenie współpracy interdyscyplinarnej, obejmującej działania lekarzy, psychologów, terapeutów zajęciowych, pracowników socjalnych oraz organizacji pozarządowych. Przeprowadzona analiza wskazuje, że fizjoterapia stanowi ważny element wspierający realizację za-łożeń inkluzji społecznej poprzez zwiększanie możliwości aktywnego uczestnictwa jednostki w życiu rodzinnym, edukacyjnym, zawodowym i społecznym.
Pobrania
Bibliografia
Bańka A. (2005), Jakość życia a jakość rozwoju. Społeczny kontekst jakości życia. W: Psychologia jakości życia, Wydawnictwo Naukowe UAM.
Bright T., Wallace S., Kuper H. (2018), A systematic review of access to rehabilitation for people with disabilities in low- and middle-income countries, “International Jo-urnal of Environmental Research and Public Health”, 15(10), 2165. https://doi.org/10.3390/ijerph15102165.
Gąciarz B. (2014), Integracja społeczna osób niepełnosprawnych jako wyzwanie dla nauki i praktyki społecznej. Wprowadzenie, „Studia Socjologiczne” nr 2 (213) s. 7-14,
Hästbacka E., Nygård M., Nyqvist F. (2016), Barriers and facilitators to societal partici-pation of people with disabilities: A scoping review of studies concerning European countries, “Alter”, 10(3), s. 201-220, https://doi.org/10.1016/j.alter.2016.02.002.
Jackson K., Hamilton S., Jones S., Barrie L., Cassidy C. (2019), People’s reported expe-riences of using community rehabilitation and/or support services whilst living with a long-term neurological condition: A qualitative systematic review, “Disability and Rehabilitation”, 41(23), s. 2731-2749, https://doi.org/10.1080/09638288.2018. 1473508.
Kielhofner G. (2008), Model of human occupation: Theory and application, 4th ed., Lippincott Williams & Wilkins, Baltimore.
Kirenko J. (2018), Psychospołeczne aspekty niepełnosprawności, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Kiwerski J. (red.) (2007), Rehabilitacja medyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
Krause A. (2010), Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej, Oficyna Wydawni-cza Impuls, Kraków.
Kwolek A. (red.) (2018), Rehabilitacja medyczna, wyd. 3, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław.
Layton N., Martin R.A., Bourke J.A., Kayes N.M. (2024), Structures of oppression or inclusion: What systemic factors impact inclusion in disability and rehabilitation research?, “Social Sciences” 13(5), https://doi.org/10.3390/socsci13050229.
Levack W.M.M., Rathore F.A., Pollet J., Negrini S., Mahmood A. (2019), One in 11 Co-chrane reviews are on rehabilitation interventions, according to pragmatic inclusion criteria developed by Cochrane Rehabilitation, “Archives of Physical Medicine and Rehabilitation”, 100(8), s. 1492-1498, https://doi.org/10.1016/j.apmr.2019.01.021.
Madsen L.S., Handberg C., Jensen C.M., Kirkegaard H. (2020), Community-based reha-bilitation approaches in outdoor settings: A systematic review of people with disa-bilities’ and professionals’ experiences and perceptions, “Disability and Rehabilitation”, 43(25), s. 3608-3620, https://doi.org/10.1080/09687599.2020.1783206.
Martin Ginis K.A., Ma J.K., Latimer-Cheung A.E., Rimmer J.H. (2016), A systematic review of review articles addressing factors related to physical activity participation among children and adults with physical disabilities, “Health Psychology Review” 10(4), s. 478-494, https://doi.org/10.1080/17437199.2016.1198240.
Mika T., Kasprzak W. (2013), Fizykoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
Milanowska K. (2017), Podstawy rehabilitacji ruchowej w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
Nowotny J. (2019), Podstawy fizjoterapii. Wybrane metody fizjoterapii, Wydawnictwo Kasper, Kraków.
Obembe A.O., Eng J.J. (2016), Rehabilitation interventions for improving social partici-pation after stroke: A systematic review and metaanalysis, “Neurorehabilitation and Neural Repair”, 30(4), s. 384-392, https://doi.org/10.1177/1545968315597072.
Ostrowska A. (2015), Niepełnosprawni w społeczeństwie 1993-2013, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.
Saran A., Hunt X., White H., Kuper H., Emdin C. (2023), Effectiveness of interventions for improving social inclusion outcomes for people with disabilities in low- and middle-income countries: A systematic review, “Campbell Systematic Reviews”, 19(1), e1316, https://doi.org/10.1002/cl2.1316.
Shakespeare T., Cooper H., Bezmez D., Poland F., Bricher G., Sayer J. (2018), Rehabilitation as a disability equality issue: A conceptual shift for disability studies?, “Social Inclusion”, 6(1), s. 46-57, https://doi.org/10.17645/si.v6i1.1175.
Smith E.M., Sakakibara B.M., Miller W.C. (2014), A review of factors influencing partici-pation in social and community activities for wheelchair users, “Disability and Rehabilitation: Assistive Technology”, 11(5), s. 361-374, https://doi.org/10.3109/ 17483107.2014.989420.
Szarfenberg R. (2018), Polityka społeczna i praca socjalna, PWN, Warszawa.
Woodgate R.L., Gonzalez M., Demczuk L., Snow W.M., Barriage S., Kirk S. (2019), How do peers promote social inclusion of children with disabilities? A mixed-methods systematic review, “Disability and Rehabilitation”, 42(18), s. 2553-2579, https://doi.org/10.1080/09638288.2018.1561955.
World Health Organization (2001), International classification of functioning, disability and health (ICF).
World Health Organization (2011), World report on disability, https://www.who.int/pu-blications/i/item/9789241564182.
World Health Organization (2012), WHOQOL: Measuring quality of life.
World Health Organization (2022), Global report on health equity for persons with disabilities, https://www.who.int/publications/i/item/9789240063600.
World Physiotherapy (2023), Policy statement: Description of physical therapy, https://world.physio.
Wrona-Polańska H. (2012), Psychologia zdrowia w służbie człowieka, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków.
Żyta A., Ćwirynkało K. (2015), Wspieranie rodzin dzieci z niepełnosprawnością – perspektywa zmiany, „Wychowanie w Rodzinie”, t. XI (1).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
