Bariery w edukacji włączającej uczniów w spektrum autyzmu – perspektywa nauczycieli
DOI:
https://doi.org/10.34739/Słowa kluczowe:
edukacja włączająca, zaburzenia ze spektrum autyzmu, bariery edukacyjneAbstrakt
System oświaty proponuje różne formy kształcenia dla osób w spektrum autyzmu, w tym edukację włączającą, która zapewnia przede wszystkim kontakt z rówieśnikami. Jej podstawowym założeniem jest tworzenie warunków kształcenia dla wszystkich dzieci. Jednak realizacja tego modelu edukacji budzi wiele emocji, w tym takich, które związane są z pojawianiem się różnych barier. Celem artykułu jest analiza utrudnień w edukacji włączającej identyfikowanych przez nauczycieli. W badaniach własnych zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z techniką ankietowania skierowaną do nauczycieli. Wyniki badań własnych pokazują, iż nauczyciele dostrzegają wiele barier w realizacji edukacji inkluzyjnej w odniesieniu do uczniów z autyzmem, którzy maja specyficzne potrzeby rozwojowe i edukacyjne. Ten ważny głos nauczycieli jest istotny w planowaniu zmian edukacyjnych i działań służących budowaniu jakości kształcenia osób z autyzmem.
Pobrania
Bibliografia
Ball J. (2016), Autyzm a wczesna interwencja. Rzeczowe pytania, życiowe odpowiedzi, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk .
Banasiak M. (2021),The challenges of modern education – a student with Asperger Syndrome (autism spectrum disorder) in a classroom, “Special School”, 82 (3), s. 186-195.
Barłóg K. (2019),The context of special pedagogy: practical inclusive education or simulated inclusive education?, “Interdisciplinary Contexts of Special Pedagogy”, nr 26, s.125-142.
Canter L., King L., Williams J., Metcalf D., Myrick Potts K. (2017), Evaluating pedagogy and practice of universal design for learning in public schools, “Exceptionality Education International”, 27(1), https://doi.org/10.5206/eei.v27i1.7743.
Chrzanowska I. (2019), Postawy wobec edukacji włączającej – jakie skutki?, [w:] Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole, Seria Naukowa, t. 7, red. Chrzanowska I., Szumski G., Wydawnictwo Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa.
Chrzanowska I. (2016), Wczesna edukacja i opieka w Polsce na tle krajów UE – wyzwania dla polskiej polityki oświatowej, „Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej”, nr 22, s. 73-91.
Delacato C. (2015), Dziwne, niepojęte. Autystyczne dziecko, Fundacja Synapsis, Warszawa.
Domagała-Zyśk E. (2019), Kształcenie nauczycieli w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – przegląd doświadczeń zagranicznych, Projekt Ministerstwa Edukacji Narodowej pn. „Wspieranie Edukacji Włączającej w Polsce” realizowany w ramach Programu Wsparcia Reform Strukturalnych Komisji Europejskiej we współpracy z Europejską Agencją do Spraw Specjalnych Potrzeb i Edukacji Włączającej. mwm.us.edu.pl/wp-content/uploads/2023/01/Ksztalcenie-nauczycieli-w-kontekscie-edukacji-uczniow-ze-specjalnymi-potrzebami-edukacyjnym.pdf.
Dryżałowska G. (2019), Iluzoryczność procesu inkluzji społecznej, „Kultura i Edukacja”, 123 (1), s. 73-91.
Florian L. (2014), What counts as evidence of inclusive education?, “European Journal of Special Needs Education”, Vol. 29, No. 3, 288, 290–292, http://dx.doi.org/10. 1080/08856257.
Frith U. (2008), Autyzm Wyjaśnienie tajemnicy, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
Gajdzica Z. (2011), Opinie nauczycieli szkół ogólnodostępnych na temat edukacji włączającej uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym w kontekście toczącej się re-formy kształcenia specjalnego, [w:] Uczeń z niepełnosprawnością w szkole ogólno-dostępnej, red. Z. Gajdzica, Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec, s. 56-79.
Gajdzica Z. (2016), Tendencje reformowania systemu kształcenia specjalnego – kilka uwag na marginesie ostatnich zmian legislacyjnych, „Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej” , nr 22, s. 37-46.
Grandin T. (2020), Autyzm i problemy natury sensorycznej, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Grandin T., Margaret M. Scariano (1995), Byłam dzieckiem autystycznym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa .
Lew-Koralewicz A. (2022), Edukacja włączająca w narracjach uczniów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, „Niepełnosprawność i Rehabilitacja”, nr 1, s. 99-111.
Marciniak-Paprocka K. (2017), Rodzice o inkluzji –raport z badań pilotażowych, „Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy”, 17(10), s. 135-157.
McNicoll E. (2020), Iskry w mojej głowie, Wydawnictwo Dwie Siostry, Warszawa.
Mittler P. (2020), Working Towards Inclusive Education, London.
Mudło-Głagolska K., Lewandowska M. (2018), Edukacja inkluzyjna w Polsce, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 2, s. 2002-2014.
Nowakowska I., Pisula E. (2018), Wiedza na temat zaburzeń ze spektrum autyzmu i opinie dotyczące edukacji włączającej dzieci z tymi zaburzeniami u nauczycieli szkół podstawowych oraz studentów kierunków nauczycielskich, „Człowiek-Niepełno-sprawność- Społeczeństwo”, nr 2, s. 29-47.
Paradowska E. (2020), Edukacja inkluzyjna w perspektywie nauczycieli przedszkoli ogólnodostępnych, „Szkoła Specjalna”, nr 2, s. 85-98.
Pisula E. (2021), Autyzm: przyczyny, symptomy, terapia, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Prokopiak A. (2017), Uczeń z autyzmem, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Skalska K. (2019), Projekt dobre życie realizowany na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie jako przykład projektowania uniwersalnego, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, 38 (4), s. 181-194.
Skałbania B., Bidziński K. (2021), Szkoła ogólnodostępna w procesie stawania się placówką włączającą. Analiza badań ewaluacyjnych, Wydawnictwo Impuls, Kraków.
Słopień A., Janas-Kozik M., Rynkiewicz A. (2021), Zaburzenia ze spektrum autyzmu, [w:] Psychiatria dzieci i młodzieży, red. Janas-Kozik M., Wolańczyk T., PZWL, Warszawa, s. 265-304.
Spektrum autyzmu-od diagnozy i terapii do integracji i inkluzji, (2022), red. Pietras T., Podgórska- Jachnik D., Sipowicz K., Witusik A., Wydawnictwo Continuo, Wrocław.
Williams D. (2010), Nikt nigdzie. Niezwykła autobiografia autystycznej dziewczyny, Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna, Warszawa.
Wood R. (2022), Edukacja włączająca dzieci autystycznych. Jak sprawić, by dzieci i młodzież uczyły się i rozwijały w szkołach, Wydawnictwo Biała Plama, Warszawa.
Zaorska M., (2020), Integracja społeczna i edukacja integracyjna w opinii nauczycieli oraz rodziców uczniów klas ósmych ogólnodostępnej szkoły podstawowej, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej”, nr 37, s.186-200.
Zöller D. (1994), Gdybym mógł z Wami rozmawiać… Autystyczny chłopiec szuka porozumienia, Fundacja Synapsis, Warszawa .
Akty prawne:
Ustawa o systemie oświaty z dn. 7 września 1991 roku ze zmianami z dn. 2 grudnia 2016 roku (Dz.U. z 2016).
Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
