Model zapobiegania niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży w Siedlcach w ujęciu ekologicznej teorii rozwoju Uriego Bronfenbrennera – analiza teoretyczno-praktyczna
DOI:
https://doi.org/10.34739/Słowa kluczowe:
niedostosowanie społeczne, profilaktyka społeczna, dzieci i młodzież, teoria ekologiczna rozwoju, Uri Bronfenbrenner, profilaktyka środowiskowa, współpraca interdyscyplinarna, system wsparcia dziecka i rodziny, pedagogika resocjalizacyjna polityka społeczna, środowisko wychowawcze, diagnoza społeczna, SiedlceAbstrakt
Celem artykułu jest analiza teoretycznych i praktycznych założeń lokalnego modelu profilaktyki społecznej realizowanego w Siedlcach w perspektywie ekologicznej teorii rozwoju Uriego Bronfenbrennera. Problem badawczy koncentruje się na określeniu znaczenia współpracy środowiskowej i interdyscyplinarnej w za-pobieganiu niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży oraz budowaniu zintegrowanego systemu wsparcia dziecka i rodziny. W badaniach zastosowano analizę literatury przedmiotu, analizę aktów prawnych oraz analizę danych empirycznych, pochodzących z instytucji lokalnego systemu profilaktyki społecznej w Siedlcach, obejmujących lata 2022-2025. Uwzględniono dane Policji, kuratorskiej służby sądowej, Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie oraz Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Wyniki analiz wskazują na utrzymujący się poziom problemów wychowawczych, zachowań ryzykownych i trudności adaptacyjnych młodzieży, a jednocześnie potwierdzają znaczenie profilaktyki środowiskowej, wczesnej interwencji oraz wzmacniania czynników chroniących w środo-wisku rodzinnym i szkolnym. Wartość poznawcza artykułu polega na przedstawieniu modelu profilaktyki społecznej opartego na założeniach teorii ekologicznej rozwoju oraz na ukazaniu znaczenia współpracy instytucjonalnej w przeciwdziałaniu marginalizacji i wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży.
Pobrania
Bibliografia
Allen K.A. (2010), Classroom management, bullying, and teacher practices, “Professional Educator”, 34 (1)
Bandura A. (1977), Social Learning Theory, Prentice Hall, Englewood Cliffs.
Blum R.W., Blum L.M. (2009), Resilience in adolescence [w:] R.J. DiClemente J.S. San-telli, R.A. Crosby (red.), Adolescent Health. Understanding and Preventing Risk Behaviors, CA: Jossey-Bass, San Francisco.
Bowlby J. (2016), Przywiązanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Bronfenbrenner U. (1979), The Ecology of Human Development. Experiments by Nature and Design, Harvard University Press, Cambridge.
Bronfenbrenner U. (1994), Ecological Models of Human Development, [w:] Husen T., Postlethwaite T.N. (red.), International Encyclopedia of Education, Elsevier, Oxford, s. 1643-1647.
Bronfenbrenner U., Morris P.A. (2006), The Bioecological Model of Human Development, [w:] Damon W., Lerner R.M. (red.), Handbook of Child Psychology, Wiley, New York, s. 793-828.
Castells M. (2010), Społeczeństwo sieci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Cleveland M.J., Gibbsons F.X., Gerrard M., Pomery E.A. Brody G.H. (2005), The impact of parenting on risk cognitions and risk behavior: A study of mediation and mod-eration in a panel of African American adolescents, “Child Development”, 76(4).
Giddens A., Sutton P.W. (2012), Socjologia, PWN, Warszawa.
Hawkins J.D., Catalano R.F. (1992), Communities That Care. Action for Drug Abuse Prevention, Jossey-Bass, San Francisco.
Herman J. (1992), Trauma and Recovery, Basic Books, New York.
Kamiński A. (1974), Funkcje pedagogiki społecznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Konopczyński M. (2014), Pedagogika resocjalizacyjna. W stronę działań kreujących, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków.
Ostaszewski K. (2014), Zachowania ryzykowne młodzieży w perspektywie mechanizmów resilience, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa.
Pilch T. (2003), Pedagogika społeczna wobec problemów współczesności, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa
Pilch T. (2005), Agresja i przemoc w szkole, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa.
Pytka L. (2001), Pedagogika resocjalizacyjna, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa.
Radlińska H. (1961), Pedagogika społeczna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Rutter M. (1987), Psychosocial Resilience and Protective Mechanisms, „American Journal of Orthopsychiatry”, nr 57, s. 316-331.
Rutter M. (2013), Resilience as a Dynamic Concept, „Development and Psychopathology”, nr 24, s. 335-344.
Sawicki K. (2018), Diady, kliki, gangi: Młodzież nieprzystosowana społecznie w perspektywie współczesnej pedagogiki resocjalizacyjnej, Impuls, Kraków.
Sęk H. (2005), Psychologia kliniczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Urban B. (2000), Zaburzenia w zachowaniu i przestępczość młodzieży, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Znaniecki F. (1993), Socjologia wychowania, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Ziemska M. (1979), Rodzina a osobowość, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Akty prawne
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230 z późn. zm.
Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, Dz.U. 1994 nr 111 poz. 535 z późn. zm.
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493 z późn. zm.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Dz.U. 2011 nr 149 poz. 887 z późn. zm.
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59 z późn. zm.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, Dz.U. 2022 poz. 1700.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
