Misja Graniczna Unii Europejskiej dla Mołdawii i Ukrainy (EUBAM): kluczowe obszary działania w latach 2022–2024 wojny rosyjsko-ukraińskiej

Abstrakt

W artykule, na przykładzie misji pomocy granicznej Unii Europejskiej dla Republiki Mołdawii i Ukrainy (EUBAM), przeprowadzono analizę czynników, które warunkowały decyzję Unii o utworzeniu misji, mechanizmu jej funkcjonowania oraz głównych kierunków jej działalności podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej w latach 2022-2024. Artykuł ma charakter teoretyczno-opisowy, w którym zastosowano ogólne metody badań naukowych, w tym analizę, syntezę, dedukcję, indukcję, metodę historyczną i metodę hermeneutyczną. Poza tym, w ramach wyżej przedstawionych zagadnień szczegółowej analizie i ocenie poddano badania naukowe i publicystyczne, akty prawne oraz coroczne sprawozdania misji z jej działalności. W niniejszym opracowaniu przeanalizowano uwarunkowania decyzji Unii Europejskiej o utworzeniu misji. Scharakteryzowano podstawy prawne jej funkcjonowania, strukturę, cele, mandat, finansowanie, a także główne kierunki działalności podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej w latach 2022-2024. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że utworzenie i uruchomienie misji EUBAM było reakcją Unii Europejskiej na zagrożenia wynikające z konfliktu w Naddniestrzu oraz na prośbę ukraińskiej i mołdawskiej strony o wsparcie doradczo-techniczne w ustanowieniu efektywnego systemu kontroli granicznej. W latach 2022-2024 główne kierunki działalności misji były skoncentrowane, oprócz realizacji celów mandatowych, na dostosowaniu się do nowych wyzwań będących skutkiem wojny rosyjsko-ukraińskiej. W analizowanym zakresie czasowym misja była skuteczna w realizacji swoich zadań doradczo-technicznych, natomiast w realizacji swoich zadań politycznych miała ona ograniczone możliwości. Ograniczenia te wynikały między innymi ze złożonej sytuacji politycznej w Naddniestrzu oraz sytuacji bezpieczeństwa w regionie. Problematyka artykułu jest szczególnie ważna i aktualna w kontekście wojny na Ukrainie. Doświadczenia misji EUBAM mogą zostać wykorzystane do rozwiązania sytuacji pokonfliktowej, w zakresie zarządzania granicami między Ukrainą a jej terytoriami okupowanymi przez Federację Rosyjską.