Kompetencje nauczyciela w edukacji włączającej – wybrane aspekty z perspektywy pedagogiki specjalnej
DOI:
https://doi.org/10.34739/Słowa kluczowe:
edukacja włączająca, pedagogika specjalna, kompetencje nauczyciela, inkluzja, UDLAbstrakt
W artykule podjęto problem kompetencji nauczyciela w warunkach edukacji włączającej, rozumianej jako model kształcenia sprzyjający inkluzji uczniów o zróżnicowanych potrzebach. Celem opracowania jest określenie kluczowych obszarów kompetencji nauczyciela oraz ukazanie znaczenia, jakie dla ich kształtowania ma pedagogika specjalna. Problem badawczy dotyczy pytania, jakie kompetencje nauczyciela są niezbędne do skutecznej realizacji założeń edukacji włączającej oraz w jaki sposób koncepcje pedagogiki specjalnej i UDL wspierają proces inkluzji. Zastosowano metodę analizy literatury przedmiotu z zakresu pedagogiki specjalnej i dydaktyki, co umożliwiło identyfikację kluczowych kategorii kompetencji. Wyniki wskazują, że kompetencje nauczyciela obejmują przede wszystkim obszary diagnostyczne, dydaktyczne, społeczne oraz współpracy interdyscyplinarnej, a ich rozwój powinien uwzględniać założenia uniwersalnego projektowania uczenia się (UDL). Z przepro-wadzonych analiz wynika, że skuteczna inkluzja wymaga zarówno wysokiego poziomu kompetencji nauczyciela, jak i systemowego wsparcia edukacji włączającej. Wartość poznawcza opracowania polega na syntetycznym ujęciu relacji między pedagogiką specjalną, edukacją włączającą i kompetencjami nauczyciela oraz wskazaniu kierunków ich rozwoju w kontekście współczesnych wyzwań edukacyjnych.
Pobrania
Bibliografia
Ainscow M. (2020), Promoting Inclusion and Equity in Education: Lessons from International Experiences, Routledge, London.
Black P., Wiliam D. (2009), Developing the Theory of Formative Assessment, „Educational Assessment. Evaluation and Accountability”, 21(1), s. 5-31.
Booth T., Ainscow M. (2011), Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools, Centre for Studies on Inclusive Education, Bristol.
Cohen E.G. (2006), Designing Groupwork: Strategies for the Heterogeneous Classroom, Teachers College Press, New York.
Day C. (1999), Developing Teachers: The Challenges of Lifelong Learning, Falmer Press, London.
Dyson A. (2014), A Response to the Salamanca Statement, „International Journal of Inclusive Education”, 18(12), s. 1255-1260.
Epstein J.L. (2011), School, Family, and Community Partnerships, Westview Press, Boulder.
Florian L. (2012), Preparing Teachers to Work in Inclusive Classrooms, „Cambridge Journal of Education”, 42(1), s. 1-15.
Florian L., Black-Hawkins K. (2011), Exploring Inclusive Pedagogy, „British Educational Research Journal”, 37(5), s. 813-828.
Friend M., Cook L. (2013), Interactions: Collaboration Skills for School Professionals, Pearson, Boston.
Gordon T. (2005), Teacher Effectiveness Training, Three Rivers Press, New York.
Grzegorzewska M. (1964), Listy do młodego nauczyciela, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa.
Hall T., Meyer A., Rose D.H. (2012), Universal Design for Learning in the Classroom, Guilford Press, New York.
Hattie J. (2009), Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement, Routledge, London.
Immordino-Yang M.H. (2016), Emotions, Learning, and the Brain, W.W. Norton, New York.
Johnson D.W., Johnson R.T. (2009), An Educational Psychology Success Story: Social Interdependence Theory and Cooperative Learning, „Educational Researcher”, 38(5), s. 365-379.
Krause A. (2010), Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej, Impuls, Kraków.
Light J., McNaughton D. (2014), Communicative Competence for Individuals Who Require AAC, „Augmentative and Alternative Communication”, 30(1), s. 1-13.
Mayer R.E. (2009), Multimedia Learning, Cambridge University Press, Cambridge.
Meyer A., Rose D.H., Gordon D. (2014), Universal Design for Learning: Theory and Practice, CAST, Wakefield.
Mittler P. (2000), Working Towards Inclusive Education, Fulton, London.
OECD (2018), Equity in Education: Breaking Down Barriers to Social Mobility, OECD Publishing, Paris.
Plichta P. (2017), Diagnoza i wspomaganie rozwoju dziecka, PWN, Warszawa.
Ryan R.M., Deci E.L. (2000), Intrinsic and Extrinsic Motivations, Contemporary „Educa-tional Psychology”, 25(1), s. 54-67.
Schön D.A. (1983), The Reflective Practitioner, Basic Books, New York.
Slee R. (2018), Inclusive Education Isn’t Dead, It Just Smells Funny, Routledge, London.
Tomlinson C.A. (2014), The Differentiated Classroom, ASCD, Alexandria.
UNESCO (2017), A Guide for Ensuring Inclusion and Equity in Education, UNESCO, Paris.
United Nations (2006), Convention on the Rights of Persons with Disabilities, UN, New York.
World Health Organization (2001), International Classification of Functioning, Disabi-lity and Health (ICF), WHO, Geneva.
Zeichner K., Liston D. (1996), Reflective Teaching: An Introduction, Lawrence Erlbaum, Mahwah.
European Agency for Special Needs and Inclusive Education (2018), Inclusive Education for All, European Agency, Odense.
Najwyższa Izba Kontroli (2019), Wsparcie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, NIK, Warszawa.
Ministerstwo Edukacji Narodowej (2020), Edukacja włączająca w Polsce, MEN, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
