ZACHOWANIA FINANSOWE OSÓB REPREZENTUJĄCYCH POKOLENIE Z W POLSCE

Autor

DOI:

https://doi.org/10.34739/maj.2025.03.05

Słowa kluczowe:

finanse osobiste, zachowania finansowe, pokolenie Z

Abstrakt

Artykuł podejmuje tematykę finansów osobistych, koncentrując się na zachowaniach finansowych pokolenia generacji Z, wchodzącej w okres aktywności ekonomicznej w Polsce. Autorka definiuje finanse jako system procesów związanych z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych w różnych segmentach gospodarki. W szczególności podkreślono znaczenie finansów osobistych jako obszaru istotnego dla jednostek i gospodarstw domowych. Zachowania finansowe są rozumiane jako działania jednostek związane z zarządzaniem finansami, obejmujące m.in. oszczędzanie, inwestowanie, wydatkowanie, zadłużanie się i planowanie finansowe. Ich kształt determinowany jest przez czynniki psychologiczne, społeczne, kulturowe oraz ekonomiczne. W artykule przytoczono definicje pojęcia z literatury przedmiotu, podkreślając jego interdyscyplinarny charakter i znaczenie dla współczesnych badań naukowych. Autorka wskazuje na zmiany paradygmatów finansowych wywołane przez globalizację, postęp technologiczny oraz dynamiczne zmiany społeczno-gospodarcze, które w szczególny sposób oddziałują na młode pokolenia. Pokolenie Z, wchodząc na rynek pracy musi stawić czoła nowym wyzwaniom, takim jak wysoka inflacja, niepewność zatrudnienia i utrudniony dostęp do kredytów, co wymaga od nich rozwiniętych kompetencji finansowych. Celem artykułu jest zidentyfikowanie i analiza postaw finansowych oraz poziomu wiedzy ekonomicznej wśród przedstawicieli polskiego pokolenia Z. Szczególna uwaga poświęcona zostaje wpływowi edukacji ekonomicznej na decyzje finansowe, praktykom oszczędzania, inwestowania oraz problematyce zadłużenia. Artykuł opiera się na krytycznej analizie literatury oraz danych pochodzących z raportów dotyczących wybranych aspektów zachowań finansowych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Chojnacka B, (2024), Pokolenie Z – perspektywa społecznego zaangażowania, w Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, Oficyna Wydawnicza Impuls

Dębski, W. (2010). Rynek finansowy i jego mechanizmy. Podstawy teorii i praktyki. Warszawa: PWN.

Gąsiorowska, A. (2008). Psychologiczne uwarunkowania zachowań finansowych konsumentów – rola pieniędzy w życiu człowieka. W: T. Tyszka (red.), Psychologia ekonomiczna (s. 179–208). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Grabiwoda B., E-konsumenci jutra. Pokolenie Z i technologie mobilne, Wydawnictwo Nieoczywiste – imprint GAM Media, Warszawa 2018, s. 16

Ivanowa A., Budzewski M., Sienkiewicz Ł., Skowrońska A., Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań, 2024, Instytut Analiz Rynku Pracy, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Kłopocka A., Skłonność gospodarstw domowych do oszczędzania a wiedza finansowa, Bank i Kredyt 49(5), 2018, 461-492

Koćwin J., Pracownicze Plany Kapitałowe w praktyce. Opłacalność programu — jego główne wady i zalety, Ekonomia — Wroclaw Economic Review 25/4 (2019)

Kopera S., red., 2022, Media społecznościowe i ich wpływ na zachowania konsumenckie pokolenia Z. Instytut Przedsiębiorczości, Uniwersytet Jagielloński. (2022). https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/0aba8921-d925-44a7-b521-0e4f2e4b3370/content

Kwiatkowski M. (2019). Pokoleie Y na współeczesnym rynku pracy. Psychospołeczne uwarunkowania startu zawodowego, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Landowska A., Raport Gen Z o sobie i otaczającym ich świecie jakie są polskie zetki? Insighty o generacji bez generalizacji, Projekt realizowany jest we współpracy z Uniwersytetem SWPS, Wydział Nauk Humanistycznych, School of Ideas

Leśna-Wierszołowicz E., IKE i IKZE jako dobrowolne formy gromadzenia oszczędności emerytalnych, Prace naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 451- 2016

Majewska-Bielecka D., Inwestowanie jako element zarządzania finansami osobistymi, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 802, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 65 (2014)

Morawczyński R, red. Polak Inwestor 2024. Raport z badania polskich inwestorów Kraków-Warszawa 2024

Noga B., Noga M., Edukacja ekonomiczna społeczeństwa a edukacja przedsiębiorczości [w:] Studia i Prace WNEiZ US nr 44/2 2016, DOI: 10.18276/sip.2016.44/2-18

Piepiora P., Brojanowska A., Vveinhardt J., Polish pupils from the Alpha generation and their lifestyle. Journal of Education, Health and Sport. Online. 14 April 2025. Vol. 80, p. 60014. [Accessed 18 May 2025]. DOI 10.12775/JEHS.2025.80.60014.

Przybylski B., Pokolenie X, Y, Z Próba uporządkowania ram czasowych i etykiet pokoleniowych, Pedagogika Społeczna Nr 3 (89), doi.org/10.35464/1642-672X.PS.2023.3.02

Rachwał, T., Sekścińska, K., Urbaniec, M., Ślusarczyk, R., Gołębiowska, M., Leśniak, H., Miłoś, C., Ostafiński, K. (2024). Edukacja ekonomiczna w szkołach ponadpodstawowych z perspektywy nauczycieli biznesu i zarządzania. Raport z badania. Warszawa: Fundacja Warszawski Instytut Bankowości. https://ree2024.pl/wp-content/uploads/2025/01/Raport-z-badania-2024.12-Edukacja-ekonomiczna-w-szkolach-ponadpodstawowych-z-perspektywy-nauczycieli-Biznesu-i-zarzadzania.pdf

Roguska A., Antas-Jaszczuk A., Konsumpcjonizm wśród młodzieży akademickiej pokolenia Z, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, 2020.

Samuelson, P. A., & Nordhaus, W. D. (2012). Ekonomia. Warszawa, Dom Wydawniczy REBIS

Sekścińska K., Inwestowanie oczami młodych dorosłych -wiedza, przekonania, postawy, zachowania, Fundacja GPW PZU, Warszawa 2024

Solarz J.K., Waliszewski K., Trzaskowska-Dmoch A., Pokoleniowe finanse osobiste, edu-Libri , 2024, s. 88

Suska M., 2023, Edukacja finansowa w Polsce na tle rozwiązań europejskich, Kolegium Zarządzania i Finansów, Oficyna Wydawnicza SGH, Zeszyt Naukowy nr 192/2023, s. 47–66

Świecka B., Grzesiuk A., Korczak D., Wyszkowska-Kaniewska O., Financial Literacy and Financial Education. Theory and Survey, Walter de Gruyter GmbH, Berlin/Boston 2019 Twenge, J. M. Pokolenia, 2024, Wydawnictwo Smak Słowa

Wierzbicka E., Determinanty zwiększenia w Polsce oszczędności gospodarstw domowych, ZN WSH Zarządzanie 2018 (4), s. 61-77, Szkoła Główna Handlowa

Xiao, J. J. (2008). Applying behavior theories to financial behavior. In J. J. Xiao (Ed.), Handbook of consumer finance research (pp. 69–81). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-75734-6_6

Zalega, T. (2012). Konsumpcja w gospodarstwach domowych w Polsce – ujęcie dynamiczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.

Żebrowska J., Lizińska J, Zachowania oszczędnościowe i inwestycyjne pokolenia Y w Polsce – analiza empiryczna, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Akademia Zarządzania – 9(1)/2025

Źródła internetowe:

OECD (2023), Krajowa Strategia Edukacji Finansowej dla Polski,

https://www.oecd.org/daf/fin/financial-education/financial-literacy-poland.htm

SWPS. (2023). Jakie są polskie Zetki? Raport ekspercki o młodej generacji. Uniwersytet SWPS. https://swps.pl/nauka-i-badania/nasze-dzialania/badania-i-wdrozenia/35313-jakie-sa-polskie-zetki-raport-ekspercki-o-mlodej-generacji

Raport BIG InfoMonitor, BIG Liczba: 1 mld zł zaległości młodego pokolenia, data publikacji: 2.10.2023, dostęp 23.05.2025 https://media.big.pl/publikacje/820945/big-liczba-1-mld-zl-zaleglosci-mlodego-pokolenia

Raport InfoDług: Za kwotę zaległego zadłużenia Polaków można kupić ponad 150 tys. mieszkań, BIG InfoMonitor, data publikacji: 7.03.2025, dostęp 23.05.2025 https://media.big.pl/publikacje/848508/raport-infodlug-za-kwote-zaleglego-zadluzenia-polakow-mozna-kupic-ponad-150-tys-mieszkan

Badanie Polaków ze względu na sposoby zarządzania zasobami finansowymi, Raport, Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami, maj 2023, https://www.izfa.pl/sites/default/files/2023-10/raport-z-badnia-polakow-pod-wzgledem-postaw-wobec-oszczedzania-i-inwestowania.pdf

https.//www.analizy.pl, Polacy oszczędzają coraz mniej. Po akcje, obligacje i fundusze sięga co dziesiąty, data publikacji 27.03.2024, (dostęp 23.05.2025 r.)

Portfel Studenta, Edycja VIII, wrzesień 2023, Raport Warszawskiego Instytutu Bankowości we współpracy ze Związkiem Banków Polskich, https://www.zbp.pl/getmedia/7a9f2db9-bc19-4106-bae2-7680c5a06d96/Raport-Portfel-Studenta-2023

Instytut Finansów, Raport 2/2023, Perspektywy ekonomiczne młodego pokolenia, Warszawa (dostęp 11.04.2025) https://infin.gov.pl/wp-content/uploads/2023/05/Raport_Perspektywy-ekonomiczne-mlodego-pokolenia.pdf

Just Start vol. 2 Studiując w świecie niepewnego jutra: perspektywy, sprawczość i wizje przyszłości pokolenia Z, Inkubator UW, 2022 , (dostęp 11.04.2025) https://raporty.iuw.edu.pl/wp-content/uploads/2022/06/JSR00212_raport_final.pdf

Dane Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-euro-indicators/w/3-02102024-ap

Akty prawne:

Ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych, Dz. U. 2018, poz. 2215

Ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych i indywidualnych kontach zabezpieczenie emerytalnego, Dz. U. z 2004, Nr 116, poz. 1205

Pobrania

Opublikowane

2025-07-02

Jak cytować

Sobolewska, K. (2025). ZACHOWANIA FINANSOWE OSÓB REPREZENTUJĄCYCH POKOLENIE Z W POLSCE. Management and Administration Journal, 64(3). https://doi.org/10.34739/maj.2025.03.05