FINANCIAL BEHAVIOR OF GENERATION Z IN POLAND
DOI:
https://doi.org/10.34739/maj.2025.03.05Keywords:
personal finance, financial behavior, generation ZAbstract
The article addresses the subject of personal finances, focusing on the financial behaviors of Generation Z – a generation entering the period of economic activity, in Poland. The author defines finances as a system of processes related to the accumulation and expenditure of funds in various segments of the economy. In particular, the importance of personal finances is emphasized as an area important for individuals and households. Financial behaviors are understood as the actions of individuals related to financial management, including, among others, saving, investing, spending, indebtedness and financial planning. Their shape is determined by psychological, social, cultural and economic factors. The article cites definitions of the concept from the literature on the subject, emphasizing its interdisciplinary nature and importance for contemporary scientific research. The author points to changes in financial paradigms caused by globalization, technological progress and dynamic socio-economic changes, which have a particular impact on young generations. Generation Z, entering the labor market, must face new challenges, such as high inflation, job uncertainty and difficult access to credit, which requires them to have developed financial competences. The aim of the article is to identify and analyze financial attitudes and the level of economic knowledge among Polish Generation Z representatives. Particular attention is paid to the impact of economic education on financial decisions, saving practices, investing and the issue of debt. The article is based on a critical analysis of literature and data from reports on selected aspects of financial behavior.
Downloads
References
Chojnacka B, (2024), Pokolenie Z – perspektywa społecznego zaangażowania, w Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, Oficyna Wydawnicza Impuls
Dębski, W. (2010). Rynek finansowy i jego mechanizmy. Podstawy teorii i praktyki. Warszawa: PWN.
Gąsiorowska, A. (2008). Psychologiczne uwarunkowania zachowań finansowych konsumentów – rola pieniędzy w życiu człowieka. W: T. Tyszka (red.), Psychologia ekonomiczna (s. 179–208). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Grabiwoda B., E-konsumenci jutra. Pokolenie Z i technologie mobilne, Wydawnictwo Nieoczywiste – imprint GAM Media, Warszawa 2018, s. 16
Ivanowa A., Budzewski M., Sienkiewicz Ł., Skowrońska A., Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań, 2024, Instytut Analiz Rynku Pracy, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
Kłopocka A., Skłonność gospodarstw domowych do oszczędzania a wiedza finansowa, Bank i Kredyt 49(5), 2018, 461-492
Koćwin J., Pracownicze Plany Kapitałowe w praktyce. Opłacalność programu — jego główne wady i zalety, Ekonomia — Wroclaw Economic Review 25/4 (2019)
Kopera S., red., 2022, Media społecznościowe i ich wpływ na zachowania konsumenckie pokolenia Z. Instytut Przedsiębiorczości, Uniwersytet Jagielloński. (2022). https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/0aba8921-d925-44a7-b521-0e4f2e4b3370/content
Kwiatkowski M. (2019). Pokoleie Y na współeczesnym rynku pracy. Psychospołeczne uwarunkowania startu zawodowego, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Landowska A., Raport Gen Z o sobie i otaczającym ich świecie jakie są polskie zetki? Insighty o generacji bez generalizacji, Projekt realizowany jest we współpracy z Uniwersytetem SWPS, Wydział Nauk Humanistycznych, School of Ideas
Leśna-Wierszołowicz E., IKE i IKZE jako dobrowolne formy gromadzenia oszczędności emerytalnych, Prace naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 451- 2016
Majewska-Bielecka D., Inwestowanie jako element zarządzania finansami osobistymi, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 802, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 65 (2014)
Morawczyński R, red. Polak Inwestor 2024. Raport z badania polskich inwestorów Kraków-Warszawa 2024
Noga B., Noga M., Edukacja ekonomiczna społeczeństwa a edukacja przedsiębiorczości [w:] Studia i Prace WNEiZ US nr 44/2 2016, DOI: 10.18276/sip.2016.44/2-18
Piepiora P., Brojanowska A., Vveinhardt J., Polish pupils from the Alpha generation and their lifestyle. Journal of Education, Health and Sport. Online. 14 April 2025. Vol. 80, p. 60014. [Accessed 18 May 2025]. DOI 10.12775/JEHS.2025.80.60014.
Przybylski B., Pokolenie X, Y, Z Próba uporządkowania ram czasowych i etykiet pokoleniowych, Pedagogika Społeczna Nr 3 (89), doi.org/10.35464/1642-672X.PS.2023.3.02
Rachwał, T., Sekścińska, K., Urbaniec, M., Ślusarczyk, R., Gołębiowska, M., Leśniak, H., Miłoś, C., Ostafiński, K. (2024). Edukacja ekonomiczna w szkołach ponadpodstawowych z perspektywy nauczycieli biznesu i zarządzania. Raport z badania. Warszawa: Fundacja Warszawski Instytut Bankowości. https://ree2024.pl/wp-content/uploads/2025/01/Raport-z-badania-2024.12-Edukacja-ekonomiczna-w-szkolach-ponadpodstawowych-z-perspektywy-nauczycieli-Biznesu-i-zarzadzania.pdf
Roguska A., Antas-Jaszczuk A., Konsumpcjonizm wśród młodzieży akademickiej pokolenia Z, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, 2020.
Samuelson, P. A., & Nordhaus, W. D. (2012). Ekonomia. Warszawa, Dom Wydawniczy REBIS
Sekścińska K., Inwestowanie oczami młodych dorosłych -wiedza, przekonania, postawy, zachowania, Fundacja GPW PZU, Warszawa 2024
Solarz J.K., Waliszewski K., Trzaskowska-Dmoch A., Pokoleniowe finanse osobiste, edu-Libri , 2024, s. 88
Suska M., 2023, Edukacja finansowa w Polsce na tle rozwiązań europejskich, Kolegium Zarządzania i Finansów, Oficyna Wydawnicza SGH, Zeszyt Naukowy nr 192/2023, s. 47–66
Świecka B., Grzesiuk A., Korczak D., Wyszkowska-Kaniewska O., Financial Literacy and Financial Education. Theory and Survey, Walter de Gruyter GmbH, Berlin/Boston 2019 Twenge, J. M. Pokolenia, 2024, Wydawnictwo Smak Słowa
Wierzbicka E., Determinanty zwiększenia w Polsce oszczędności gospodarstw domowych, ZN WSH Zarządzanie 2018 (4), s. 61-77, Szkoła Główna Handlowa
Xiao, J. J. (2008). Applying behavior theories to financial behavior. In J. J. Xiao (Ed.), Handbook of consumer finance research (pp. 69–81). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-75734-6_6
Zalega, T. (2012). Konsumpcja w gospodarstwach domowych w Polsce – ujęcie dynamiczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.
Żebrowska J., Lizińska J, Zachowania oszczędnościowe i inwestycyjne pokolenia Y w Polsce – analiza empiryczna, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Akademia Zarządzania – 9(1)/2025
Źródła internetowe:
OECD (2023), Krajowa Strategia Edukacji Finansowej dla Polski,
https://www.oecd.org/daf/fin/financial-education/financial-literacy-poland.htm
SWPS. (2023). Jakie są polskie Zetki? Raport ekspercki o młodej generacji. Uniwersytet SWPS. https://swps.pl/nauka-i-badania/nasze-dzialania/badania-i-wdrozenia/35313-jakie-sa-polskie-zetki-raport-ekspercki-o-mlodej-generacji
Raport BIG InfoMonitor, BIG Liczba: 1 mld zł zaległości młodego pokolenia, data publikacji: 2.10.2023, dostęp 23.05.2025 https://media.big.pl/publikacje/820945/big-liczba-1-mld-zl-zaleglosci-mlodego-pokolenia
Raport InfoDług: Za kwotę zaległego zadłużenia Polaków można kupić ponad 150 tys. mieszkań, BIG InfoMonitor, data publikacji: 7.03.2025, dostęp 23.05.2025 https://media.big.pl/publikacje/848508/raport-infodlug-za-kwote-zaleglego-zadluzenia-polakow-mozna-kupic-ponad-150-tys-mieszkan
Badanie Polaków ze względu na sposoby zarządzania zasobami finansowymi, Raport, Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami, maj 2023, https://www.izfa.pl/sites/default/files/2023-10/raport-z-badnia-polakow-pod-wzgledem-postaw-wobec-oszczedzania-i-inwestowania.pdf
https.//www.analizy.pl, Polacy oszczędzają coraz mniej. Po akcje, obligacje i fundusze sięga co dziesiąty, data publikacji 27.03.2024, (dostęp 23.05.2025 r.)
Portfel Studenta, Edycja VIII, wrzesień 2023, Raport Warszawskiego Instytutu Bankowości we współpracy ze Związkiem Banków Polskich, https://www.zbp.pl/getmedia/7a9f2db9-bc19-4106-bae2-7680c5a06d96/Raport-Portfel-Studenta-2023
Instytut Finansów, Raport 2/2023, Perspektywy ekonomiczne młodego pokolenia, Warszawa (dostęp 11.04.2025) https://infin.gov.pl/wp-content/uploads/2023/05/Raport_Perspektywy-ekonomiczne-mlodego-pokolenia.pdf
Just Start vol. 2 Studiując w świecie niepewnego jutra: perspektywy, sprawczość i wizje przyszłości pokolenia Z, Inkubator UW, 2022 , (dostęp 11.04.2025) https://raporty.iuw.edu.pl/wp-content/uploads/2022/06/JSR00212_raport_final.pdf
Dane Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-euro-indicators/w/3-02102024-ap
Akty prawne:
Ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych, Dz. U. 2018, poz. 2215
Ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych i indywidualnych kontach zabezpieczenie emerytalnego, Dz. U. z 2004, Nr 116, poz. 1205
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Management and Administration Journal

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.