OLIGOPOLIZACJA RYNKU APTECZNEGO W POLSCE – ANALIZA SKUTKÓW I REKOMENDACJE REGULACYJNE W KONTEKŚCIE USTAWY „APTEKA DLA APTEKARZA 2.0”
DOI:
https://doi.org/10.34739/maj.2025.04.01Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo systemu zdrowia, oligopolizacja rynku aptecznego, Ada 2.0, koncentracja własnościAbstrakt
W ciągu ostatnich 15 lat polski rynek apteczny przeszedł intensywny proces zmian własnościowych skutkujący spadkiem liczby aptek indywidualnych na rzecz podmiotów sieciowych. Celem artykułu jest identyfikacja i omówienie zagrożeń wynikających z narastającej koncentracji własności na polskim rynku aptecznym oraz uzasadnienie potrzeby utrzymania i wzmocnienia regulacji służących ochronie jego struktury. W szczególności analizie poddano potencjalne skutki ponownego uchwalenia AdA 2.0. Zaprezentowano przegląd literatury i danych, analizę konsekwencji monopolizacji dla różnych grup interesariuszy (małych przedsiębiorstw, pacjentów oraz systemu ochrony zdrowia) oraz rekomendacje dotyczące kierunków działań legislacyjnych. Oligopolizacja i monopolizacja rynku aptecznego w Polsce nie jest jedynie kwestią gospodarczą – to problem o wielowymiarowych konsekwencjach społecznych, zdrowotnych i państwowych.
Pobrania
Bibliografia
Ada 1.0 2017. Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1015) – tzw. “Apteka dla Aptekarza 1.0”.
Anell, A. (2005). Deregulating the pharmacy market: The case of Iceland and Norway. Health Policy, 75(1), 9-17. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2005.01.020.
Ashiwaju, B.I., Orikpete, O.F., Alade, E.Y., Raji, A., Adesanya, A.O., Nwankwo, T.C. (2023). Impact of Drug Price Regulation on Patient Access to Medicines: A Systematic Review. Matrix Science Pharma. https://doi.org/10.4103/mtsp.mtsp_23_23.
Borowicz, J. (2022). Sytuacja prawna kierownika apteki zatrudnionego w ramach stosunku pracy – wybrane zagadnienia. In: Górnicz-Mulcahy A., Tomanek A., Lewandowicz-Machnikowska M. (eds), Pro opere perfectogratias agimus, księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Kuczyńskiemu, Wrocław.
Chapman, S., Dedet, G., Lopert, R. (2022). Shortages of medicines in OECD countries. OECD Health Working Papers, 137, https://dx.doi.org/10.1787/b5d9e15d-en. Dredge, C., Scholtes, S. (2023). Vaccinating Health Care Supply Chains Against Market Failure: The Case of Civica Rx. NEJM Catalyst Innovations in Care Delivery, https://doi.org/10.1056/cat.23.0167.
Feldman, R., Fulton, B.D. (2022). Challenges with defining pharmaceutical markets and potential remedies to screen for indus-try consolidation. Journal of Health Politics, Policy and Law, 47(5), 583-622.
Gallone, E.L. i in. (2020). The 2017 deregulation of pharmacies in Italy: Introducing non-pharmacist ownership. Health Policy.
GUS a (2024). Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2023 r. Stan w dniu 31 grudnia, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.
GUS b (2024). Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 r. Analizy statystyczne. Urząd Statystyczny w Białymstoku, Warszawa-Białystok.
GUS c (2024) Apteki i punkty apteczne w 2023 r. Informacje Sygnalne. Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.
Khanna, B. (2018). Pharmaceutical Regulations in European Union. Academic Press, https://doi.org/10.1016/B978-0-12-802103-3.00012-2.
Leslie, C.R. (2024). Pharmacy Deserts and Antitrust Law. Boston University Law Review, 104.
López Vila, E.D., Buts, C., Jegers, M. (2023). A quantitative classification of OTC medicines regulations in 30 European coun-tries: dispensing restrictions, distribution, pharmacy ownership, and pricing systems. Journal of Pharmaceutical Policy and Practice, 16(1), https://doi.org/10.1186/s40545-023-00522-7,
Martins, S.F., van Mil, J.W.F., da Costa, F.A. (2015). The organizational framework of community pharmacies in Europe. Int J Clin Pharm 37, 896-905, https://doi.org/10.1007/s11096-015-0140-1.
Moss, D.L. (2020). From Competition to Conspiracy: Accessing the Federal Trade Commission's Merger Policy in the Pharmaceutical Sector. Social Science Research Network, https://doi.org/10.2139/SSRN.3701158.
Pogorzelczyk, K., Synoweć, J., Robakowska, M., Ślęzak, D., Holajn, P., Robakowski, P., Żuratyński, P., Nadolny, K. (2018). Pharmaceutical markets regulation overview of the selected European Union countries. Wiadomości Lekarskie (Warsaw Po-land), 71(7), 1404-1408, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30448818.
Projekt ustawy nowelizacyjnej (“Apteka dla Aptekarza 2.0”), Druk sejmowy 2023 (nieuchwalony, cyt. jako AdA 2.0, 2023).
Raport NIK pt.: Działalność Organów Państwa Na Rzecz Zapewnienia Dostępności Produktów Leczniczych 2018. Nr ewid. 139/2018/P/17110/LZG.
Raport Opieka Farmaceutyczna (2020) Kompleksowa analiza procesu wdrożenia. Raport z prac zespołu ds. opieki farmaceutycznej powołanego przez Ministra Zdrowia na podstawie zarządzenia z dnia 8 lipca 2020 r. (Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia z dnia 9 lipca 2020 r., Warszawa), https://www.gov.pl/web/gif/raport-opieka-farmaceutyczna-kompleksowa-analiza-pro-cesu-wdrozenia-juz-dostepny.
Raport ZAPPA (2025). 30 lat rynku aptek w Polsce. https://aptekarze.org.pl/wp-content/uploads/2025/03/23_01_2025_ra-port_zappa_02_druk.pdf.
Rynek aptek w Polsce. Analiza marży na lekach wydawanych na receptę. Warszawa, październik 2020. Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia. Departament Analiz i Innowacji.
Rynek farmaceutyczny w 2Q 2024 roku, IQVIA 2024. https://www.iqvia.com/-/media/iqvia/pdfs/poland/library/publica-tions/rynek-farmaceutyczny_2q2024.pdf.
Stavroulaki, T. (2024). Can Antitrust Law Cure the Pharmacy Desert Problem in America? Boston University Law Review, 104.
Szydło, W. (2019). Oversight of National Pharmacies Market Regulations Exercised by the Court of Justice of the European Union. Springer, Cham, https://doi.org/10.1007/978-3-030-11833-4_15.
Szyszkowska, E. (2024). Pharmacy for the pharmacist” or for the patient? On different trajectories of regulation on pharmacy markets across the CEE region. Acta Universitatis Wratislaviensis, 135, 101-116, https://doi.org/10.19195/0137-1134.135.8.
Vogler, S., Arts, D., Sandberger, K. (2012). Impact of pharmacy deregulation and regulation in European countries. Gesundheit Österreich GmbH (Austrian Health Institute).
Wisell, K., Winblad, U., Sporrong, S. K. (2015). Reregulation of the Swedish pharmacy sector - A qualitative content analysis of the political rationale. Health Policy, 119(5), 648-653, https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2015.03.009.
Wrześniewska-Wal, I. (2024). New professional competencies for pharmacists and their impact on professional liability. Med Og Nauk Zdr., 30(2), 116-122, https://doi.org/10.26444/monz/188823.
Uzasadnenie wyroku dot. C-531/06. Judgment of the Court (Grand Chamber) of 19 May 2009. Commission of the European Communities v Italian Republic. Case C-531/06, https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=C-531/06.
Zegar, B, (2023) Ekspertyza dotycząca interpretacji w zakresie podatku dochodowego. Pobrano 12.08.2025, https://apteka-rze.org.pl/wp-content/uploads/2023/04/ekspertyza-kwiecien-2023.pdf.
Zheng, C. (2024). Research on Gilead Sciences’ Market Monopolization Strategies and Their Economic Impact on the Global Pharmaceutical Market. SHS Web of Conferences, https://doi.org/10.1051/shsconf/202420804005.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Management and Administration Journal
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
