Seria C.H. Beck Legal Lexicon: charakterystyczny model polskiej terminografii prawniczej
DOI:
https://doi.org/10.34739/Słowa kluczowe:
leksykografia prawnicza, leksykon prawniczy, terminologia, prawo polskie, model terminograficzny, praktyki wydawniczeAbstrakt
Niniejszy artykuł poświęcony jest serii słowników prawniczych wydawanych przez wydawnictwo C.H. Beck w Polsce od 2008 roku. Analizuje on cechy redakcyjne tych słowników i porównuje je ze słownikami prawniczymi, wydawanymi przez inne wydawnictwa. Badanie opiera się na przeglądzie 42 słowników z serii C.H. Beck, uzupełnionym wybranymi przy-kładami porównawczymi innych słowników. Analiza koncentruje się zarówno na makrostrukturze, jak i mikrostrukturze leksykonów, ujawniając, że C.H. Beck opracował charakterystyczny i stosunkowo spójny model redakcyjny. Leksykony charakteryzują się skupieniem na podstawowej terminologii w określonych dziedzinach prawa, rozbudowaną przednią częścią zawierającą obszerne spisy treści oraz hasłami encyklopedycznymi przedstawionymi w formie artykułów naukowych. Leksykony te, skierowane zazwyczaj do studentów prawa i pokrewnych kierunków, łączą w sobie przystępność z profesjonalną treścią. Analiza porównawcza pokazuje, że inne leksykony przyjmują różne podejścia, od struktur przypominających słowniki ze zwięzłymi definicjami po monograficzne komentarze. Wyniki potwierdzają, że C.H. Beck wypracował rozpozna-walne podejście redakcyjne, które pozycjonuje jego leksykony pomiędzy tradycyjnymi słownikami prawniczymi a obszernymi encyklopediami, wnosząc wyraźny wkład w polski krajobraz publikacji prawniczych.
Pobrania
Bibliografia
References
Bajčić M. (2017): New Insights into the Semantics of Legal Concepts and the Legal Diction-ary, Amsterdam–Philadelphia.
Bergenholtz H., Nielsen S. (2002): Terms in the Language of Culture-Dependent LSP Dictionaries, “Lexicographica” 18, p. 5–18. DOI: https://doi.org/10.1515/9783484604476.5.
Bergenholtz H., Tarp S. (1995): Manual of Specialised Lexicography, Amsterdam–Philadelphia.
Bezuglova O., Kuznetsova A. (2016): Tendencies of Legal Terms Representation in English and Russian Monolingual Terminological Dictionaries, “Journal of Language and Litera-ture” 7(3), p. 137–140.
Chromá M. (2004): Legal Translation and the Dictionary, Tübingen.
Cochran W.C. (1888): Student's Law Lexicon, Cincinnati.
Cornell M. (2016): Libraries in Poland, Warsaw, https://ksiegarnia.bn.org.pl/pdf/Librar-ies%20in%20Poland.pdf (dostęp: 6 IV 2025).
De Groot G.-R., van Laer C.J.P. (2005): Bilingual and Multilingual Legal Dictionaries in the European Union: An Updated Bibliography, “Legal Reference Services Quarterly” 30(3), p. 149–209. DOI: https://doi.org/10.1080/0270319X.2011.601715.
De Groot G.-R., van Laer C.J.P. (2006): The Dubious Quality of Legal Dictionaries, “International Journal of Legal Information” 34(1), p. 65–86.
De Groot G.-R., van Laer C.J.P. (2008): The Quality of Legal Dictionaries: An Assessment. Maastricht Faculty of Law Working Paper 2008(6), Maastricht.
Greenberg D. (2014): The Challenges of Compiling a Legal Dictionary, w: Legal Lexicogra-phy: A Comparative Perspective, red. M. Mac Aodha, London, p. 59–74. DOI: doi.org/ 10.4324/9781315592053.
Hartmann R.R.K., James G. (2002): Dictionary of Lexicography, London–New York.
Horák A., Rambousek A. (2018): Lexicography and natural language processing, w: The Routledge Handbook of Lexicography, red. P.A. Fuertes-Olivera, London–New York, p. 179–196.
Konic H. (red.) (1931): Encyklopedja podręczna prawa prywatnego. Vol. 1, Agent handlowy – księgi handlowe, Warszawa.
Landau S.I. (1984): Dictionaries: The Art and Craft of Lexicography, New York.
Łukasik M. (2014): Spójność w słowniku terminologicznym, w: Spójność tekstu specjali-stycznego, red. M. Kornacka, Warszawa, p. 69–79.
Lukszyn J. (red.) (1998): Tezaurus terminologii translatorycznej, Warszawa.
Lukszyn J. (red.) (2005): Języki specjalistyczne. Słownik terminologii przedmiotowej, Warszawa.
Lukszyn J., Zmarzer W. (2006): Teoretyczne podstawy terminologii, Warszawa.
Mattila H.E.S. (2016): Legal Vocabulary, w: The Oxford Handbook of Language and Law, red. P.M. Tiersma, L.M. Solan, Oxford–New York, p. 27–38.
Michta T. (2022): Systemy pojęć w terminologii i słowniku, Białystok.
Michta T., Mroczyńska K. (2022): Towards a Dictionary of Legal English Collocations, Siedlce.
Nielsen S. (1994): The Bilingual LSP Dictionary. Principles and Practice for Legal Language, Tübingen.
Nielsen S. (2010): Legal Translation Dictionaries for Learners, w: New Trends in Lexicog-raphy: Ways of Registrating and Describing Lexis, red. O. Karpova, F. Kartashkova, New-castle upon Tyne, p. 221–232.
Rzepkowska A. (2025): One name, two genres: The curious case of Polish Encyclopaedias of Law, “Lexikos” 35(2), p. 185–214. DOI:10.5788/35-2-2072.
Rzepkowska A. (forthcoming): Legal-System Dependence of Legal Dictionaries. A Comparative Analysis of Selected Polish, English and American Legal Monolingual Dictionaries, “Academic Journal of Modern Philology” (the manuscript has been accepted for publica-tion in the volume for 2026).
Šarčević S. (1988): Bilingual and Multilingual Legal Dictionaries: New Standards for the Future, “Revue générale de droit” 19(4), p. 961–978. DOI: https://doi.org/10.7202/ 1058506ar.
Šarčević S. (1989): Conceptual Dictionaries for Translation in the Field of Law, “Interna-tional Journal of Lexicography” 2(4), p. 277–293. DOI: https://doi.org/10.1093/ ijl/2.4.277.
Szemińska W. (2011): Translating Law into a Dictionary. A Terminographic Model, “Re-search in Language” 9(1), p. 177–186. DOI: https://doi.org/10.2478/v10015-011-0012-2.
Szemińska W. (2014): Translating Law into Dictionaries, or Why One Dictionary Is Not Enough, w: Languages for Special Purposes in a Multilingual Transcultural World. Proceed-ings of the 19th European Symposium on Languages for Special Purposes, 8–10 July 2013, red. G. Budin, V. Lušicky, Vienna, p. 118–125.
Tarp S. (2018): The concept of dictionary, w: The Routledge Handbook of Lexicography, red. P.A. Fuertes-Olivera, London–New York, p. 237–249.
C.H. Beck Legal Lexicon Series: a Distinctive Model in Polish Legal Terminography
Varantola K. (1998): Translators and their Use of Dictionaries. User needs and user habits, w: Using Dictionaries. Studies of Dictionary Language learners and Translators, red. B.T.S. Atkins, Tübingen, p. 179–192.
Varantola K. (2002): Use and usability of dictionaries: Common sense and context sensibil-ity?, w: Lexicography and Natural Language Processing. A Festchrift in Honour of B.T.S. Atkins, red. M.-H. Corréard, Euralex, p. 30–44.
Wharton J.J.S. (1847): The Law Lexicon, or Dictionary of Jurisprudence: Explaining All the Technical Words and Phrases Employed in the Several Departments of English Law, Includ-ing Also the Various Legal Terms Used in Commercial Transactions, Together with an Explanatory as Well as Literal Translation of the Latin Maxims Contained in the Writings of the Ancient and Modern Commentators, Harrisburg.
Zoll F., Wasilkowski J. (red.) (1936): Encyklopedja podręczna prawa prywatnego. Vol. 2, F–K, Warszawa.
Zoll F., Wasilkowski J. (red.) (1938): Encyklopedja podręczna prawa prywatnego. Vol. 3, L–P, Warszawa.
Zoll F., Wasilkowski J. (red.) (1939): Encyklopedja podręczna prawa prywatnego. Vol. 4, P–Ż, Warszawa.
References for the study (publications by C.H. Beck):
Antonów R., Kozerska E., Kundera E., Machaj Ł., Maciejewski M., Marszał M., Sadowski M., Scheffler T. (2020): Leksykon myślicieli politycznych i prawnych, Warszawa.
Bagińska E. (red.) (2011): Leksykon prawa cywilnego – część ogólna: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Balcerzak M., Sykuna S. (red.) (2010): Leksykon ochrony praw człowieka: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Barczewski M., Kowalska E. (red.) (2019): Leksykon prawa własności intelektualnej: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Bartnik M. (red.) (2013): Leksykon polskiej procedury karnej: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Bartnik M., Jasińska J. (2020): Leksykon prawa rodzinnego i opiekuńczego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Bartnik M., Jasińska-Rudzka J. (red.) (2025): Leksykon prawa spadkowego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Bąkowski T., Żukowski K. (red.) (2016): Leksykon prawa administracyjnego materialnego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Bojanowski E., Żukowski K. (red.) (2009): Leksykon prawa administracyjnego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Ciechanowicz-McLean J. (red.) (2009): Leksykon ochrony środowiska, Warszawa.
Cieślak W., Woźniewski K. (red.) (2012): Leksykon prawa karnego procesowego: 100 pod-stawowych pojęć, Warszawa.
Daniluk P. (red.) (2018): Leksykon prawa karnego – część ogólna: 100 podstawowych pojęć, wyd. 2, Warszawa.
Dębiński A., Jońca M. (2016): Leksykon tradycji rzymskiego prawa prywatnego: podstawowe pojęcia, Warszawa.
Drwiłło A., Maślak D. (red.) (2015): Leksykon prawa finansowego: 100 podstawowych pojęć, wyd. 2, Warszawa.
Gliniecki B. (red.) (2021): Leksykon prawa spółek: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Gliniecki B. (red.) (2021): Leksykon spółek handlowych: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Górski A. (red.) (2012): Leksykon prawa medycznego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Jońca M. (red.) (2022): Leksykon rzymskiego prawa karnego: podstawowe pojęcia, Warszawa.
Kociołek-Pęksa A., Stępień M. (red.) (2013): Leksykon socjologii prawa, Warszawa.
Krasuski A. (red.) (2021): Leksykon prawa nowych technologii: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Kuć M. (2015): Leksykon kryminologii: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Leciak M. (red.) (2017): Leksykon prawa sportowego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Maciejewski T. (red.) (2010): Leksykon historii prawa i ustroju: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Mezglewski A. (red.) (2014): Leksykon prawa wyznaniowego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Misztal-Konecka J. (2021): Leksykon cywilnego postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego: podstawowe pojęcia, Warszawa.
Misztal-Konecka J. (red.) (2021): Leksykon prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego: podstawowe pojęcia, Warszawa.
Napierała K., Plesiński W. (red.) (2013): Lexikon des polnischen Rechts, Warszawa.
Powałowski A. (red.) (2010): Leksykon prawa konkurencji: 100 podstawowych pojęć, War-szawa.
Powałowski A. (red.) (2010): Leksykon prawa ochrony konsumentów: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Powałowski A. (red.) (2014): Leksykon prawa zamówień publicznych: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Powałowski A. (red.) (2015): Leksykon prawa gospodarczego publicznego: 100 podstawowych pojęć, wyd. 3, Warszawa.
Przeszło E., Powałowski A. (red.) (2022): Leksykon prawa zamówień publicznych. Podsta-wowe pojęcia, Warszawa.
Przyborowska-Klimczak A., Pyć D. (red.) (2012): Leksykon prawa międzynarodowego publicznego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Pyć D., Zużewicz-Wiewiórowska I. (red.) (2020): Leksykon prawa morskiego: 100 podsta-wowych pojęć, Warszawa.
C.H. Beck Legal Lexicon Series: a Distinctive Model in Polish Legal Terminography.
Pyter M., Balicki A. (2014): Leksykon prawa oświatowego i prawa o szkolnictwie wyższym: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Serafin S., Szmulik B. (red.) (2008): Leksykon obywatela, Warszawa.
Skuczyński P., Sykuna S. (2013): Leksykon etyki prawniczej, Warszawa.
Sokołowska-Strug E. (red.) (2014): Leksykon VAT, Warszawa.
Stelina J. (red.) (2011): Leksykon prawa pracy: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Sykuna S., Zajadło J. (red.) (2011): Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego: 100 pod-stawowych pojęć, Warszawa.
Szmyt A. (red.) (2016): Leksykon prawa konstytucyjnego: 100 podstawowych pojęć, wyd. 2, Warszawa.
Szpor G., Gryczyńska A. (red.) (2016): Leksykon tajemnic, Warszawa.
Włodkowski O. (2020): Leksykon prawa karnego skarbowego: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
Wypych-Żywicka A. (red.) (2016): Leksykon prawa ubezpieczeń społecznych: 100 podstawowych pojęć, wyd. 2, Warszawa.
Zeidler K. (red.) (2010): Leksykon prawa ochrony zabytków: 100 podstawowych pojęć, Warszawa.
References for the study (lexicons by other publishers)
Bartosiewicz, A., Kubacki R. (2004): Leksykon prawa skarbowego, Wrocław.
Bator, A., Gromski W., Kozak A., Kaźmierczyk S., Pulka Z. (2006): Wprowadzenie do nauk prawnych. Leksykon tematyczny. Warszawa.
Czapka, M., Jochymczyk A. (2011): Leksykon podstawowych pojęć z zakresu prawa żywnościowego, Bytom.
Jendrośka J. (red.) (2012): Leksykon prawa ochrony środowiska, Warszawa.
Modzelewski Z. (red.) (2013): Leksykon fakturowania, Wrocław.
Okolski, J., Jacyszyn J., Marszałkowska-Krześ E., Krześ S. (2005): Leksykon kodeksu spółek handlowych, Wrocław.
Radecki W. (2007): Leksykon prawa rybackiego, wodnego i ochrony przyrody – dla wędkarzy i rybaków, Wrocław.
Szewc, A. (red.) (2003): Leksykon własności przemysłowej i intelektualnej, Kraków.
Zubrzycki J. (2018): Leksykon VAT, vol. 1, Wrocław.
Zubrzycki J. (2018) Leksykon VAT, vol. 2, Wrocław.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Conversatoria Linguistica
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
