Participatory budget implementation models in Poland as a contribution to organizational listening to the needs of residents: diversity of practices and legislative consequences
DOI:
https://doi.org/10.34739/maj.2025.04.02Keywords:
civic budget, public participation, implementation, local legislation, local govermental units, public managementAbstract
The civic budget, also known as participatory budgeting, has been implemented in Poland since 2011, when it was first introduced in the city of Sopot. Since then, the mechanism has gained considerable popularity and has been adopted by numerous local government units. In 2018, there was a significant legal change, as a result of which the civic budget became a mandatory element of governance in cities with county rights, losing its previously optional nature. This article attempts to analyze the variation in the organization and implementation of civic budgets in selected local government units in Poland. The subject of consideration are both procedural and structural differences that affect the effectiveness of this instrument of public participation. The factors determining the different implementation practices, resulting from local conditions and the specifics of individual local government units are indicated. The purpose of the study is to identify and systematize these discrepancies and assess their consequences for the quality and effectiveness of the implementation of civic budgets. The analysis presented contributes to the deepening of knowledge of implementation practices and opportunities for optimizing participatory mechanisms in the Polish local government system.
Downloads
References
Bartocci, L., Grossi, G., Mauro, S.G., Ebdon, C. (2023). The journey of participatory budgeting: a systematic literature review and future research directions, International Review of Administrative Sciences, 89(3).
Błaszak, M. (2019). Budżet obywatelski w Polsce i dylematy z nim związane, Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny, 81(3).
Brol, M., Derlukiewicz, N. (2023). Budżet obywatelski w największych polskich miastach-perspektywa urzędników, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Dubicki, P. (2021). Budżet obywatelski jako element partycypacji społecznej, Studia z polityki publicznej, 8(1).
Jaśkowiec, D. (2021). Budżet obywatelski w jednostkach samorządu terytorialnego jako specyficzny rodzaj referendum lokalnego, Studia Politologica, 336(26), 141-149.
Jurek, K. (2023). Dialog i partycypacja obywatelska na poziomie lokalnym na przykładzie miasta Krakowa, Zeszyty Naukowe Collegium Witelona, 4(49), 49-59, https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.5169.
Jurek, K. (2025). Contemporary Use of Innovation in the Context of TSL Business Management. Studia i Materiały Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski, 2025(1), 65-74, https://doi.org/10.7172/1733-9758.2025.42.6.
Kębłowski, W. (2014). Budżet partycypacyjny. Ewaluacja, Warszawa: Instytut Obywatelski.
Kociuba, D., Rabczewska, K. (2019). Rola budżetów partycypacyjnych w zagospodarowaniu przestrzeni publicznych polskich miast – studium przypadku Lublina, Studia Regionalne i Lokalne, nr 2(76).
Kraszewski, D., Mojkowski, K. (2014). Budżet obywatelski w Polsce, Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego.
Krześ, A. (2014). Budżet obywatelski jako inicjatywa wspierająca postawę społeczeństwa obywatelskiego, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 341, 93-94.
Lenart-Gansiniec, R. (2021). Systematyczny przegląd literatury w naukach społecznych. Przewodnik dla studentów, doktorantów i nie tylko.
Leśniewska-Napierała, K. (2019). Budżet obywatelski jako nowy instrument partycypacji społecznej na obszarach wiejskich w Polsce (Participatory budgeting as a new instrument of social participation in Poland’s rural areas), Studia Obszarów Wiejskich, 53, 77-78.
Misiejko, A. (2020). Budżet obywatelski w praktyce samorządów, Warszawa: Wydawnictwo Wolters Kluwer.
Mucha, A. (2018). Zróżnicowanie zwycięskich projektów budżetu obywatelskiego w latach 2013-2016 w polskich miastach, Prace Geograficzne, 154.
Pistelok, P. (2019). Dąbrowski budżet partycypacyjny – model 2.0, W: P. Pistelok, B. Martela (red.), Raport o stanie polskich miast. Partycypacja publiczna, Warszawa–Kraków: Obserwatorium Polityki Miejskiej IRMiR.
Podgórska-Rykała, J. (2019). Budżet obywatelski a budżet partycypacyjny. Dwa rozwiązania dla jednego miasta w konsekwencji nowelizacji prawa samorządowego, Roczniki Administracji i Prawa, XIX (zeszyt specjalny).
Pytlik, B. (2017). Budżet partycypacyjny w Polsce. Ewolucja i dylematy, Studia z Polityki Publicznej, 4, 1(13).
Radzioch, J. (2020). Funkcjonowanie budżetu partycypacyjnego we Wrocławiu w latach 2013–2019, W: H. Gawroński, K. Ol-szewska, K. Sidorkiewicz, K. Starańczak, Ekonomiczne i społeczne aspekty rozwoju samorządu terytorialnego w Polsce, Elbląg.
Regulamin Budżetu Obywatelskiego, https://decyduje.lublin.eu/pl/budzet-obywatelski-l/portal/regulamin-bo/.
Reszel, M. (2022). Ograniczenia budżetów obywatelskich w miastach na prawach powiatu w Polsce, Academy of Management, 6(1).
Rybińska, D. (2018). Instytucja budżetu obywatelskiego jako narzędzia rozwoju samorządu lokalnego, Finanse i Prawo Finansów, 1 (17).
Serzysko, E. (2014). Standardy procesów budżetu partycypacyjnego w Polsce, Warszawa: Fundacja Stocznia.
Shah, A. (red.) (2025). Participatory budgeting, Washington: The International Bank for Reconstruction and Development, The World Bank.
Sobol, A. (2017). Budżet obywatelski jako narzędzie rozwoju lokalnego, Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 316.
Sorychta-Wojszczyk, B. (2015). Uwarunkowania wykorzystania budżetu obywatelskiego w administracji publicznej w Polsce, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja i Zarządzanie, 78.
Uchwała nr XIX/277/2020 Rady Miejskiej w Świebodzinie z dnia 29 czerwca 2020 r. w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać projekt budżetu obywatelskiego oraz zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji społecznych do budżetu obywatelskiego w ramach Budżetu Obywatelskiego Gminy Świebodzin
Uchwała nr XXXV/903/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie Regulaminu budżetu obywatelskiego Miasta Krakowa.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95.
Zarządzenie nr B.0050.7.2024 Burmistrza Miasta Bierunia z dnia 15 stycznia 2024 r. w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dot. wskazania zadań do Zielonego Budżetu miasta Bierunia.
Zasady i tryb Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego 2024, załącznik do uchwały nr LXXI/1477/ VIII/2023 Rady Miasta Poznania z dnia 28 marca 2023 r.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Management and Administration Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
