Uprawnienia śledcze polskich i czeskich cywilnych służb specjalnych – Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Bezpečnostní informační služba - Graca, Witold (De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności, 2026)
Polskie i czeskie cywilne służby specjalne, mimo ogólnych podobieństw, zasadniczo różnią się w zakresie posiadanych uprawnień śledczych. Polska Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) została przez ustawodawcę wyposażona w uprawnienia dochodzeniowo-śledcze w zakresie realizacji swoich zadań, w przeciwieństwie do niej czeska Informacyjna Służba Bezpieczeństwa (BIS) posiada uprawnienia śledcze jedynie wobec własnych funkcjonariuszy, którzy popełnią przestępstwo. Czeskie cywilne służby specjalne są dużo bliższe modelowi przyjętemu w innych liberalnych demokracjach w Europie, takich jak Republika Federalna Niemiec czy Wielka Brytania, niż służby polskie. Podstawą organizacji czeskich służb specjalnych i ich miejsca w systemie politycznym Czech jest tzw. zasada koniecznego rozdzielenia (oddělovací imperativ). Zasada ta wprowadziła postulat niełączenia wywiadowczych sposobów uzyskiwania informacji z uprawnieniami wykonawczymi (policyjnymi), związanymi z możliwością stosowania przymusu bezpośredniego. Sytuacja ta ma głębokie korzenie historyczne sięgające do czasów przemian demokratycznych w 1989 roku. Biorąc pod uwagę analizę procesów politycznych, które doprowadziły do powstania nowych służb specjalnych w obu tak przecież bliskich historycznie i kulturowo krajach po roku 1989, można postawić wniosek, iż podstawowym powodem odmiennego rozwoju cywilnych służb specjalnych był występujący w Polsce brak wizji i zaangażowania w kwestie reformy służb ze strony najwyższych czynników politycznych reprezentujących stronę opozycyjną. Praktyczne koncepcje reformatorskie dotyczące modelu służb zostały w Polsce wypracowane na poziomie komisji sejmowych. W Czechosłowacji, a później w Republice Czeskiej od początku zmian w roku 1989 w proces zmian w służbach był zaangażowany wywodzący się z opozycji prezydent, który reprezentował szczegółową koncepcję reform, nawiązującą wprost do zachodniego modelu służb specjalnych.