Zbrodnie Rosji przeciwko ludzkości: problemy śledztwa i odpowiedzialności prawnomiędzynarodowej - Krotiuk, Vasyl; Lukianenko, Viacheslav (De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności, 2026)
Artykuł podejmuje pogłębioną analizę kluczowych zagadnień dotyczących zbrodni wojennych popełnionych przez Federację Rosyjską na suwerennym terytorium Ukrainy w kontekście trwającej agresji militarnej. Ogromna skala i zakres tych naruszeń wymagają zdecydowanej reakcji prawnej. Artykuł wy-mienia i analizuje kilka kluczowych międzynarodowych porozumień i traktatów, które zostały bezpośrednio i rażąco naruszone przez państwo agresora. Dotyczy to zazwyczaj podstawowych założeń Konwencji Ge-newskich z 1949 r. i ich Protokołów Dodatkowych, w szczególności tych dotyczących ochrony ludności cywilnej, rannych żołnierzy i jeńców wojennych, a także postanowień Statutu Rzymskiego Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK). Artykuł podkreśla, że naruszenia te nie są jedynie odosobnionymi incydentami, lecz stanowią element dostrzegalnego wzorca bezprawnego postępowania. Głównym wyzwaniem jest kluczowy problem przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego (MPH) i zapewnienia ochrony praw człowieka w trakcie wojny toczonej przeciwko Ukrainie. Niniejsza dyskusja osadzona jest w kontekście szczególnych trudności właściwych obszarom objętym konfliktem zbrojnym, takich jak ataki na infrastrukturę cywilną, ataki o charakterze nieukierunkowanym oraz umyślne naruszenia zasad rozróżniania i proporcjonalności.. W artykule rozważono praktyczne strategie, formułując zalecenia dotyczące gromadzenia dowodów dotyczących zbrodni wojskowych popełnionych przez wojska rosyjskie na terytorium Ukrainy. Skuteczne gromadzenie dowodów ma kluczowe znaczenie i musi być zgodne z międzynarodowymi standardami prawnymi, aby mogło być dopuszczone w sądzie. Kluczowe omówione metodologie obejmują dokumentację kryminalistyczną, cyfrowe przechowywanie dowodów (np. zdjęć satelitarnych, przechwyconych komunikatów, nagrań z mediów społecznościowych), zeznania ofiar i świadków oraz bezpieczne utrzymanie łańcucha dowodowego dla dowodów rzeczowych. Ostateczny cel tej skrupulatnej dokumentacji został sformułowany następująco: wykorzystanie tych dowodów w przyszłości do ścigania państwowych sprawców zbrodni wojskowych. Ten ambitny cel wykracza poza indywidualną odpowiedzialność żołnierzy i obejmuje potencjalne pociągnięcie państwa rosyjskiego i jego wysoko postawionych przywódców do odpowiedzialności przed trybunałami międzynarodowymi, takimi jak MTK, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) lub specjalnie utworzony trybunał ad hoc. Dlatego też nacisk położony jest na tworzenie solidnych podstaw prawnych, które zapewnią sprawiedliwość ofiarom i potwierdzą regułę, że nawet podczas wojny istnieją zasady, których należy przestrzegać.